خرفه

تاریخچه و گیاهشناسی:

خرفه یا پَرپهن (پرپین) گیاهی علفی و یک‌ساله از خانواده خُرفه‌ایان (Portulacaceae) است. نام Portulaca به معنی «شیر» از نام لاتین Laca گرفته شده است، زیرا این گیاه حاوی مایعی شیری رنگ است. ⁽¹⁾ خاستگاه دقیق خرفه مشخص نیست، اما گزارش‌هایی از وجود این گیاه حدود چهار هزار سال پیش وجود دارد. ساقه‌های ضخیم و آبدار و برگ‌های گوشتی خرفه نشان می‌دهند که احتمالاً این گیاه از مناطق بیابانی خاورمیانه و هندوستان منشأ گرفته و با شرایط آن مناطق سازگار شده است. ⁽²⁾

این گیاه در بسیاری از نقاط دنیا، به ویژه در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، پراکندگی دارد. ⁽¹⁾ خرفه در اروپا، آفریقا، آمریکای شمالی، استرالیا و آسیا یافت می‌شود و به خوبی در باغات میوه، تاکستان‌ها، مزارع، باغچه‌ها و حاشیه جاده‌ها رشد می‌کند.

ساقه‌های خرفه استوانه‌ای شکل هستند و ارتفاعی حدود 30 سانتی‌متر دارند. قطر این ساقه‌ها بین 2 تا 3 میلی‌متر است و به رنگ سبز یا قرمز دیده می‌شوند. سطح ساقه‌ها صاف و بدون پرز (به‌غیر از محلی که زاویه اتصال برگ با ساقه است) و منشعب هستند. برگ‌های خرفه متناوب یا نیمه‌متقابل هستند و سطحی مسطح، ⁽²⁾ گوشتی، آبدار ⁽³⁾ و ضخیم دارند. ⁽¹⁾ این برگ‌ها به شکل تخم‌مرغ وارونه هستند، یعنی قسمت پهن آن‌ها به سمت بالا است. طول برگ‌ها بین 1 تا 5 سانتی‌متر و عرض آن‌ها بین 0.5 تا 2 سانتی‌متر است. نوک برگ‌ها گرد یا کمی شکاف‌خورده است و سطح رویی آن‌ها صاف، بدون پرز، و مومی می‌باشد. حاشیه برگ‌ها کامل و بدون دندانه است و به رنگ سبز یا سبز با حاشیه قرمز دیده می‌شوند. ⁽²⁾ این برگ‌ها براق و دارای طعمی ترش هستند. ⁽³⁾

گل‌های کوچک خرفه در رأس ساقه‌ها ظاهر می‌شوند و رنگ‌های مختلفی دارند، از جمله نارنجی-زرد، بنفش، یا سفید-صورتی. هر گل دارای 5 گلبرگ است و معمولاً فقط در روزهای گرم و آفتابی، از اواسط صبح تا اوایل بعدازظهر، باز می‌شوند.

میوه خرفه از کپسول‌های تقریباً گرد یا تخم‌مرغی شکل تشکیل شده است که طول آن‌ها معمولاً حدود 4 تا 8 میلی‌متر است. این کپسول‌ها معمولاً از وسط باز می‌شوند تا بذرها (تخم‌های خرفه) آزاد شوند. ⁽²⁾

تخم‌های خرفه ریز و دایره‌ای یا تخم‌مرغی شکل هستند، با قطر کمتر از 1 میلی‌متر. این تخم‌ها مسطح، ⁽²⁾ نسبتاً براق و سیاه رنگ می‌باشند. ⁽⁴⁾ هر کپسول حاوی تعداد زیادی تخم خرفه است. ⁽²⁾